محمد اعظم خان ( ناظم جهان )

499

اكسير اعظم ( فارسى )

دو سه روز توقف كرده باز در نسخه‌ى منضج اول تخم كشوث سه ماشه باديان شش ماشه انيسون سه ماشه خيارين كوفته شش ماشه انجير زرد سه دانه عوض اصل السوس افزوده دو سه روز داده در مسهل دوم به فسائج فستقى ريوند چينى هر يك شش ماشه غاريقون سه ماشه افزايند باز تبريد به دستور داده در منضج اول تخم خرپزه تخم خيارين هر يك شش ماشه تخم كشوث سه ماشه گل نيلوفر يك توله عوض اصل السوس داخل كرده دو سه روز به دستور به عمل آرند و در مسهل سوم حب ايارج و حب لاجورد همراه عرق گاو زبان و عرق عنب الثعلب چهار گهرى شب باقى مانده خورده صبح به دستور همه اجزاى مسهل اول مع اجزاى منضج بنوشند باز دو سه روز منضج داده مسهل چهارم مع جذب دهند و تبريد عرقيات گلقند شربت بزورى معجون و بيد الورد بعد از آن ماء الجبن استعمال نمايند . ذكر ادويهء مركبهء يونانيه و هنديه نافع صلابت معده : جلنجبين معمول در اورام معده و جگر همراه شير شتر و در جاهائى كه از مسهل خيارشنبر تنفر باشد به كار برند [ صفت آن ] عصاره‌ى ريوند دو دانگ انيسون نيم درم تربد سفيد يك درم غاريقون سفيد يك نيم درم گلقند بست درم اجزا كوفته بيخته در گلقند خوب آميخته نگاه دارند و به قدر سه چهار توله همراه شير شتر به عمل آرند دواء الكركم صغير كه در اورام صلب معده و جگر و سوء القينه و استسقاء همواره معمول و مجرب است زعفران سليخه سنبل الطيب هر يك دو درم مرمكى فقاح اذخر قسط دارچينى هر يك يك درم كوفته بيخته مرمكى را در سركه تر كرده حل نموده همه را به عسل كف گرفته وزن ادويه معجون سازند شربتى از يك مثقال تا دو درم و اكثر وزن همه مساوى گرفته مىشود و گاهى ريوند دو درم افزوده مىشود . و اگر از همه اجزا هر يك دو درم و دارچينى يك درم بگيرند و گل سرخ و طباشير و زرشك هر يك دو درم پوست بيخ كاسنى چهار درم افزايند و هنگامى كه در مزاج مريض گرمى باشد به عمل آرند انسب بود و از تصرفات والد حكيم علوى خان است . و دواء اللك صغير كه در صلابت معده و جگر و استسقا معمول است [ صفت آن ] لك مغسول قسط تلخ فقاح اذخر ترمس حب الغار حلبه فلفل سياه هر يك ده درم ريوند چينى پانزده درم كوفته بيخته به عسل سه چند بسرشند شربتى يك درم به طبيخ افسنتين يا به آب گرم دبيد الورود معمول در اورام معده جگر و استسقا و براى صداع بارد و سدر و دوار و ضعف معده و جگر و تفتيح سدد جگر و تحليل اورام و دبيلات و منع صعود ابخره و دوى و طنين نيز نافع سنبل الطيب مصطكى زعفران طباشير دارچينى اذخر اسارون قسط شيرين غافث تخم كشوث فوه لك مغسول تخم كاسنى تخم كرفس زراوند طويل حب بلسان عود غرقى هر يك يك درم گل سرخ برابر همه ادويه با عسل سه وزن ادويه به قوام آورده آميزند خوراك از يك درم تا دو درم . عرق آسو كه جهت صلابت شكم و استسقا مكرر به تجربه رسيده [ صفت آن ] مغز كنوار چهار آثار ادرك دو آثار هليله‌ى زرد زنجبيل فلفل سياه آمله براده‌ى آهن دارفلفل هر يك نيم پاو قند سياه كهنه چهار آثار قند را در آب شربت نموده و باقى ادويه كوفتنى جوكوب نموده همه ادويه با شربت در يك سبوچه‌ى گلى كهنه كه اكثر در آن روغن زرد يا تلخ داشته باشند جمع نموده در جاى خشك دفن كنند و گرداگرد سبو و زير آن سرگين اسپ پر كنند و يك هفته بگذارند تا جوش خورد و فرو نشيند و بايد كه هر روز خبر آن سبو گرفته باشند تا از جوش دوا ضائع نشود و سر او بسته دارند بعد از آن برآورده صاف كرده يك پياله قهوه خورى بخورند و غذا بر اين دو دام دال در آب خوب پخته مانند شوربا كرده بخورند و موافق اشتها دو سه ماشه غذا افزوده باشند اگر تشنگى زياده شود در يك پياله‌ى قهوه خورى عرق باديان دو قطره سركه‌ى انگورى داخل كرده بنوشند رفع مىشود . عرق گهيكوار كه جهت صلابت معده و جساوت آن مجرب است [ صفت آن ] مغز گهيكوار بست و پنج آثار قند سياه هشت آثار پوست هليله زرد آمله مقشر نانخواه زنجبيل فلفل سياه سنبل الطيب سعد كوفى هر يك نيم سير سها گه تيليه پاو سير كوفته در آب از قند شربت كرده همه را در سبو انداخته در سرگين اسپ دفن سازند هرگاه قابل عرق كشيدن گردد يعنى به جوش آمده فرو نشيند عرق كشد و بار ديگر همين را دوآتشه كنند و به قدر دو چهار توله به عمل آرند قرص درد معمول براى صلابت معده گل سرخ دو توله اصل السوس مقشر سنبل الطيب هر واحد يك توله مصطكى رومى افسنتين هر يك شش ماشه كوفته بيخته به آب عنب الثعلب قرص‌ها سازند خوراك از سه ماشه نه ماشه سوده با شربت بزورى يك نيم توله سرشته بليسند و بالايش عرق باديان بنوشند و گاهى مصطكى افسنتين هر يك سه ماشه مىگيرند و دانه الايچى سفيد چهار ماشه افزوده حب بسته به دستور مىدهند . قرص سنبل كه در ورم صلب معده و جگر به كار آيد [ صفت آن ] فقاح اذخر سليخه گل سرخ ريوند چينى قصب الزيره سنبل الطيب هركدام سه درم زعفران مرمكى انيسون قسط فلفل سياه هركدام يك درم مقل ازرق سه درم مصطكى ميعه‌ى سائله هركدام دو درم اشق يك درم كوفته بيخته اقراص سازند هر يك به وزن مثقالى خوراك يك قرص زرشك كبير جهت ورم معده و جگر و تپ‌هاى بلغمى و استسقا نافع عصاره‌ى زرشك مغز تخم خيارين مغز تخم خرپزه ، هر يك سه درم گل سرخ ترنجبين هر يك شش درم تخم كشوث رب السوس طباشير تخم كاسنى مصطكى